Spring naar inhoud

Melding doen

Oever- en natuurontwikkeling Saskerlei

Doel

Het aanleggen van een oever en ontwikkelen van nieuwe natuur.

Achtergrond

Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer gaat aan de Saskerlei in Castricum natuur ontwikkelen over een oppervlakte van circa 6 ha. 

De werkzaamheden hebben de volgende doelstellingen:
- het versterken van de natuur in de overgangszone land/water zodat de dam zich ontwikkelt tot een goede ecologische verbindingszone tussen de duinen bij Castricum en de veenweiden en droogmakerijken aan de oostzijde van het meer.
Belangrijke soorten die van deze natuurontwikkeling profiteren zijn: roerdomp, noordse woelmuis en waterspitsmuis. Hiervoor worden natuurvriendelijke oevers aangelegd met geleidelijke overgangen van water naar land.   

- het stoppen van verder verval van de oude landtong Saskerlei
Als we niet ingrijpen verdwijnt dit laatste natuurlijk gevormd veeneiland in het Alkmaardermeer binnen circa 10 jaar. Omdat het water tot de afsluiting van de Zuiderzee nog licht zout (brak) was, komen hier planten voor die in die omstandigheden kunnen groeien en steeds zeldzamer worden in Noord-Holland. De afgelopen decennia is de landtong in hectare al meer dan gehalveerd, oorspronkelijk had de landtong een oppervlakte van circa 11 ha.

- behoud van het waterbergend vermogen van het meer
Het meer maakt deel uit van de Schermerboezem, het hoogwaterstelsel en waterberging om de droogmakerijen en andere oude polders tussen Den Helder en Zaandam. Het rietland dat hier gaat ontstaan moet in natte periodes kunnen overstromen.

- het nakomen van verplichtingen van het recreatieschap aan de gemeente Zaanstad en de ondernemer.
Deze werkzaamheden zijn een vervolg op de in de periode 2010-2012 gerealiseerde vooroevers Dorregeest (fase 0) en ophoging Saskerleidam (fase 1). De nieuwe natuur ontstaat achter een te maken kade langs de zuid‐westzijde van de rietpunt Saskerlei. De ruimte aan de binnenzijde wordt opgevuld met bodemmateriaal. Door het midden van dit gebied komt een ondiepe slenk voor paaiende vis met aan weerszijde natuurvriendelijke oevers.

Materiaal is afkomstig van lokale verdieping in het Uitgeestermeer en verdieping van de Zaan. Lees hier meer over lokale verdieping voor meer biodiversiteit.

Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (RAUM), provincie Noord-Holland, gemeente Zaanstad en Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier (HHNK) zorgen voor de financiering van de werkzaamheden. 

Stand van zaken

 

Eind 2023 is overeenstemming bereikt over de financiering van de maatregelen en heeft het bestuur van het recreatieschap het plan goedgekeurd. De aannemer is in februari 2025 gestart met de uitvoering van de werkzaaheden. Op recreatieterrein Uiterdam is een opslagterrein voor materialen gemaakt. Dit vraagt om enkele aanpassingen. Die staan beschreven in dit nieuwsbericht. 

Op 3 mei 2025 verscheen een bericht in het Noordhollands Dagblad waarin kritische kanttekeningen werden geplaatst bij het gebruik van granuliet bij het bouwen van de dam. Granuliet is de fijnste fractie van gebroken natuursteen. Het wordt onder andere gebruikt bij het ondieper maken van (natuur)plassen en de bouw van dammen.

Het recreatieschap heeft van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) toestemming gekregen om granuliet te mogen gebruiken. Het hoogheemraadschap ziet toe op de waterkwaliteit. Deze toestemming is gegeven na onderzoek door een gespecialiseerd bureau. Uit dit onderzoek blijkt dat het granuliet voor de dam vrij toepasbaar is op land en in oppervlaktewater. Het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer heeft daarmee een zorgvuldig proces doorlopen om zo de veiligheid voor mens en omgeving zeker te stellen.

Documenten

Het verwerkingsplan van Aannemer Braam Natuurontwikkeling kunt u hier downloaden.

De brief van het recreatieschap aan staten- en gemeenteraadsleden van 4 juni 2025 vindt u hier.

De rapportage Partijkeuring Greenbase van Geonius in opdracht van Graniet Import Benelux vindt u hier.

Het bijlagenrapport van het Reviewonderzoek granuliet over de Maas in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat van Arcadis (april 2021) vindt u hier.

Het Beproevingsrapport (RE104711) - Analyse acrylamide, acrylonitril, sulfaat, chloride in grond van Intertek Polychemlab vindt u hier.

Op 9 juli organiseerde het recreatieschap een bijeenkomst voor staten- en gemeenteraadsleden waarin uitleg is gegeven over het gebruik van granuliet bij de bouw van de dam.
De presentatie van deze bijeenkomst vindt u hier.
De vragen en antwoorden van deze bijeenkomst vindt u hier.

Stappenplan

  • December 2023: bestuur van recreatieschap besluit tot uitvoering ✓
  • November 2024: bestuur van recreatieschap stemt in met verwerkingsplan van aannemer ✓
  • Januari 2025: treffen van voorbereidingen voor de uitvoering van de werkzaamheden ✓
  • Eerste kwartaal 2025: start werkzaamheden ✓
  • September 2025: tussenoplevering dam ✓
  • Eerste kwartaal 2026: start inrichting oever en natuurontwikkeling.
  • Eerste kwartaal 2027: einde grondwerk, inrichting oever en natuurontwikkeling en start zetting en klinking van de opgebrachte laag and, veen en klei.
  • Q2 2027 tot en met Q2 2029 of 2030: nazorgfase, tot wasdom brengen rietland en natuuroevers Saskerlei

Meer informatie

Vragen en antwoorden 


Wat gaat er gebeuren?
Er wordt circa 6 ha nieuwe natuur gemaakt bij de Saskerlei in Akersloot. Daarvoor is het allereerst nodig dat een dam wordt aangelegd in het meer. De dam fungeert als stabiele basis voor het te ontwikkelen stuk nieuwe natuur en zorgt ervoor dat de later te storten bagger op de plek blijft liggen. In het midden van het stuk nieuwe natuur wordt een ondiepe kreek gegraven met aan weerszijden natuurvriendelijke oevers.

Wanneer is gestart met het werk?
De aannemer is medio februari met de voorbereidingen gestart en in april begonnen met het aanleggen van de dam. De dam is waarschijnlijk eind mei 2025 klaar. Daarna start de aanleg en inrichting van de 6 ha nieuwe natuur.

Hoe lang duurt de uitvoering van het project?
De werkzaamheden duren naar verwachting tot maart 2027. De jaren daarna (tot uiterlijk 2030) moet het ingeplante riet uitgroeien. Daarmee krijgt het gebied zijn definitieve uiterlijk. 

Hoe komt het gebied eruit te zien?
Er wordt rietland gemaakt in aansluiting op de bestaande Saskerlei. Daar groeien en leven verschillende soorten planten en dieren. Specifieke soorten die in het rietland verwacht worden zijn roerdomp (reigerachtige moerasvogel), noordse woelmuis, waterspitsmuis en otter. In de aan te leggen kreek met ondiepe oevers gaan waterplanten groeien. Zo ontstaat een aantrekkelijke omgeving voor allerlei vissoorten. 

Waar bestaat de nieuwe dam uit?
De kern van de dam wordt gemaakt van granuliet. De bekleding van de dam bestaat uit zware klei, zinkstukken van wilgentakken en stortsteen van natuurlijk graniet. 

Waarom wordt er gebruik gemaakt van granuliet?
Granuliet heeft een aantal gunstige civieltechnische eigenschappen; zo zorgt de zwaarte van de stof voor een relatief snelle zetting en daarmee zakking van de dijk in het water. Daarnaast is granuliet relatief goedkoop in vergelijking met ontzilt zeezand of IJsselmeerzand. 

Wie heeft toestemming gegeven voor het gebruik van granuliet?
Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (RAUM) toestemming gegeven voor het gebruik van granuliet bij de bouw van de dam. Het hoogheemraadschap ziet toe op de waterkwaliteit. Deze toestemming is gegeven na onderzoek door een gespecialiseerd bureau. Uit dit onderzoek blijkt dat het granuliet voor de aan te leggen dam vrij toepasbaar is op land en in oppervlaktewater. Er zijn geen risico's ten aanzien van mens of natuur. 

Zitten er risico’s aan het gebruik van granuliet?
Nee. In het rapport van de onderzochte partij granuliet staat: ‘Samengevat wordt geconcludeerd dat granuliet grond is van AW-kwaliteit die vrij toepasbaar is op zowel landbodem als in oppervlaktewater.’ Het onderzoek is uitgevoerd door Geonius Milieu B.V. in opdracht van Graniet Import Benelux.

Kijk voor meer informatie over de toepassing van granuliet op de website van het hoogheemraadschap.

Welk materiaal wordt gebruik voor het aan te leggen stuk nieuwe natuur?
Het deel nieuwe natuur, dat binnen de nieuwe dam wordt aangelegd, wordt gemaakt met gebiedseigen bagger uit het Uitgeestermeer en het noordelijkste deel van de Zaan. De bagger uit het Uitgeestermeer is onderzocht en kan worden gebruikt. De bagger uit het noordelijkste deel van de Zaan wordt op dit moment (12 mei 2025) onderzocht.

Wie controleert of de natuur en het milieu tijdens de werkzaamheden niet worden geschaad?
Er wordt gewerkt volgens het Ecologisch Werk Protocol om zo de gevolgen voor de natuur zoveel mogelijk te beperken. Tijdens de werkzaamheden controleert een ecoloog regelmatig of de overlast voor dieren, vogels en planten beperkt blijft. De werkzaamheden zijn gestart in de winterperiode. Hierdoor hebben vogels, kleine zoogdieren en vissen voldoende tijd gehad om een plek te zoeken waar zij veilig kunnen broeden en paaien. Het gebied biedt daarvoor voldoende ruimte. De werkzaamheden en ook de tijdelijke opslag van grond en materialen nemen circa 20% van de totale oppervlakte van de Saskerlei in beslag.

Is het veilig om te varen op het meer tijdens de werkzaamheden?
Ja, het is veilig om op het water te varen tijdens de werkzaamheden. In overleg met vertegenwoordigers van watersportverenigingen en jachthavens rond het meer is een drijfscherm geplaatst om het werkgebied. Dit scherm vangt mogelijk drijvende voorwerpen op. Gele tonnen om het werkgebied geven de grens aan voor boten en andere vormen van waterrecreatie. Watersporters worden hierover actief geïnformeerd via verenigingen en verhuurlocaties met behulp van flyers, posters en de inzet van social media.

Wat kost het project en wie betaalt het?
Het project kost ongeveer zes miljoen euro. Het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer betaalt het grootste deel van de kosten. Het hoogheemraadschap draagt financieel bij aan de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers. De gemeente Zaanstad betaalt een prijs per kubieke meter voor verwerking van de bagger uit de Zaan.

Mogen mensen straks het nieuwe natuurgebied in?
Nee, het gebied is niet voor mensen toegankelijk; hier kan de natuur zijn gang gaan.

Mag er geankerd en gezwommen worden bij het nieuwe strandje op de overgang met de Saskerlei?
Nee, ook daar ligt de prioriteit bij natuur. Het strandje is bedoeld voor dieren als amfibieën en ander kleine diertjes die afhankelijk zijn van een zeer glooiende overgang tussen water en land.

Mist u vragen? Stel deze dan via het contactformulier op deze website. We vullen de vragen en antwoorden op deze pagina regelmatig aan.

Contactpersoon

Alex Rohof
Projectleider Recreatie Noord-Holland
arohof@recreatienoordholland.nl
06 50 47 82 91

Meer projecten